БЕСИК ШАБЫУ ДƏСТУРИ
🕊🕊🕊🕊🕊🕊🕊
Суйикли қахарман шайырымыз Ибрайым Юсуповтың:
Атың он хəриптен қуралған,
Айтса тилге ауыр.
Дəстуриң соншелли көп,
Артса пилге ауыр,-деп тəрийплегениндей қарақалпақ халқы тарийхқа,миллий урп-əдет,салт-дəстурлерге оғада бай халық.Мəселен,"Қыз жыйыны","Хəужар","Бет ашар","Айтыс","Куйеу қəде" хəм тағы басқа да дəстурлер атадан-балаға,əуладтан-əуладқа мийрас болып өтип келмекте.
Ал,перзент дуньяға келгеннен кейин нəрестени бесикке бөлеп атырғанда да дəстур,қəделеримиз көп.Тилекке қарсы,усы қəделер өз көринисин тауып атырғанда,нəрестениң келешек бахты,тахты ушын айтылатуғын айтымлардың сонғы жыллары умытылып баратырғанлығы ашынарлы жағдай.
"Ат өлсе де қəде өлмейди"деген ибара бар халқымызда.Солай екен,бир-биреуди сиз-бизликке,сыйласыққа,бауырманлыққа шақыратуғын дəстурлердиң болғаны жақсы.Лекин,өз шеңберинде....
Жақында бир сиңлимниң перзентли болып,шашыу тойына бесик,арбаша алып барғанымыз бар.Бесик апарғанымыздан кейин "Бесик шабыу"дəстури орынланды.Жыйналғанлардың ишинде ең жасы улкени бесик шабыу дəстурин орынлауы шəрт екен.Бесик тойдың қызығы енди басланды-ау деп ықласланып қызығып,хəуес пенен тыңламақшы болдым.
"Атымды шаптым,ал шаптым"нан ары өтпей-ақ көпшиликтен қəде жыйнап алды.Мақсетимиз өз уазыйпамызды орынлап,қəде жыйнап алыу емес,нəрестениң айдын келешегине жақсы тилеклер айтып,ата-ананы,ағайын-туысқанларды таныстырыу емес пе?
Мени ойландырғаны усындай бир жақсы дəстуримиздиң халық арасында умытылып баратырғаны.Бул дəстур айтымларын айрым қатықулақ ажайып инсанлардан жазып алып,ықласбентлеримиз дыққатына усыныуды мақул көрдик.
"Бесик шабыу"дəстури дуньяға келген нəрестеге ата-бабасын таныстырыу,жети ата-бабасын билсин деген мəнисте айтылған.
Бесик бектиң бесиги,
Оң жағында бесик,
Келди бесик ийеси,
Айдай жузи тынық болсын деп,
Басына айна қоямыз.
Нандай қəдирли мийирман болсын деп,
Басына нан қоямыз.
Полат қанжардай өткир болсын деп,
Басына пышақ қоямыз.
Ал, шабайын шабайын,
Атымды минип шабайын,
Атым болсын тулпардан,
Өзи болсын сунқардан,
Бесиктеги бөпениң ,
Сумеги болсын алтыннан,
Тубеги болсын гумистен.
Атым шауып баратыр,
Тайым шауып баратыр,
Ел-халыққа белгили,
Хызмети менен танылған,
Атасына қарап шауамыз.
Алыс-алыс таулардан ,
Асып шауып келемиз,
Бийик-бийик төбеден ,
Тасып шауып келемиз.
Хау қулыншақ шуу деймен
Кемпир апасына қарап шауамыз.
Өзинде көп болар бөпениң пайы,
Устине кийгени пашшайы шайы,
Дайысында көп болар жийенниң пайы,
Дайы женгеге қарап шабайық.
Кербазланып төрге өткен ,
Укесиниң бесик тойына жеткен,
Көримлигин молдан туйген,
Қудашаларға қарап шабайық.
Аспандағы айдай болып,
Асып шауып келемиз,
Мойнымызға тумарымызды,
Тағып шауып келемиз,
Ата-ананың жас улкени ,
Мурындық ата-анаға шауамыз.
Бул қосық қатарлары илахийда туума талант ийелери арқалы хəзил-шыны аралас дөрелип бара береди.Бул дəстурдиң буннан басқа да биз билмеген вариантлары бар болса керек.Усындай дəстурлеримизди умытпай,оны келешек əуладқа жеткериу сизиң менен бизиң əдиули миннетли уазыйпамыз болмағы зəрур.
🌷🌷🌷🌷🌷🌷 Жазып алған:
Зибийра Абдиниязова
🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿
https://t.me/ibratli_sozler
