سەید عومەر : Said Omer

ئەم کوردە، هێندە مەرگەسات و کۆمەڵکوژی دیوە، بووە بە عادەت، کاتێک دوعای شەڕ لەکەسێک ئەکەن، ئەڵێن: یاخوا لەڕۆژێکا بمری، کەس نەبێ بتشوات، بتنێژی، نوێژت لەسەرکا!
وەک ئاماژەیەک لەسەختی دەم و زەمانەکە!

جا ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ پێش حەوت ساڵێک، ڕێک کۆڕۆنا لەو مەرگەساتانە بوو، کە کەسی نەهێشت، نوێژ لەسەر مردووت بکات!

ئەگەر بیرکەینەوە، هەرچەند لەبەر سەختی یادەوەرییەکان، هەر خۆمانی لێ ئەدزینەوە، ئێمە لەکۆڕۆنادا زۆر زانا و کەسایەتی بەرزمان لەدەستچوو، بەڵام دۆخەکە هێندە سەخت بوو، نەتئەزانی شینی کێ بکەیت!

کاک ئاسۆ(خوا عەفویکا) بە کۆڕۆنا وەفاتی نەکرد، بەڵام ڕێک لەسەرەتای بڵاوبوونەوەیدا بوو، بۆیە تاڕادەیەک ڕۆشتە ڕیزی لەبیرکراوانی کۆڕۆناوە.

ئەم پیاوە، ڕێک دەستەواژەی (پیاوێکی جوانی شار)ی بۆ دوورابوو، پڕ بەبەر!

ئێمە لەبەئەوەی خۆمان ئەرشیفێکی گەورەی وێنەی خێزانیمان هەیە، لەڕەسمی یەک ساڵی جەنابی باوکمەوە، کاتی خۆی بە بەردەوامی بە خێزانی، بە دیار بەرنامەی جوان و سەنگینی (وێنەکانی دوێنێ)وە دائەنیشتین.

دوێنێ شەو خوڵقی کتێبم نەبوو، بە یادی جارانەوە، گەڕامەوە ئەرشیف و دوو ئەڵقەم تەماشا کرد.

بیرمە جارێکیان ئافرەتێکی نەجیبە میوان بوو، بە ئەسڵ سنەیی بوون، ئەیوت: باوکم دایمە ئەیوت: خوا بتداتێ، دین دینی موحەممەد(دروودی خوای لێ بێت)، نان نانی گەنم، خواردن تاس کەبابی…
تەماشا چەندە هەبووە سادەکانی ئێمە، بە نیعمەت زانراوە!

ئەتوانیت وێنای ئەمە بکەیت؟!

سەردەمانێک، تا ئەمڕۆش هەروا، سەڵاحەددینی ئەییوبی هێندە نموونەیەکی بەرز و باڵا بوو، لەچاوی دوژمنانی ئەوروپیدا، ئەیانوت: سەڵاحەددین، لەسەر دینی مەسیحییەت مردووە، نا دایکی مەسیحی بووە!

یەعنی هێندە لەچاویاندا پایەدار بوو، ئەیاندایە پاڵ خۆیان، وەک بڵێیت: ناکرێت ئیسلام پیاوی وای تێدا بێت، ئەمە لەخۆمانە!

مسۆگەرترین ئەنجام ئەوەیە: ببیت بە فەقیهـ و موفەسسیر و ئوسوڵی و لوغەوی…
زۆر ئاسانە، ڕێگایەکی ڕوونە، هەزاران کەسی پێداچووە و پێگەشتووە، تۆش بە پابەندییەوە پێیدا دەچیت و پێ ئەگەیت (إن شاء الله).

ئەوەی قورسە و ئەرکی پیاوە دانسەقەکانی مێژووە، وەگەڕخستنی ئەو عیلمەیە، لەچاکسازی دۆخی ئیسلام و مسوڵماناندا.

بۆیە بەڕاستی خۆتت فریوداوە، ئەگەر پێت وابێت، تاکە ئەرک و واجبی سەرەکیت، بوون بە زانایە!
زەمەنی خۆت و زەمەنی عیززەت و ئیستیقڕاڕی پێشەوایانت لێ تێکەڵ بووە!

سەد خۆزگە، ئێستا بە من بوترایە: کاکە ئەرکی تۆ، تەنها بە موفەسسیر و فەقیهبوونە!
چاو دائەخەم، چمکی ڕێبازی پێشەوایانم ئەگرم و ئەگەم، بەس مەرد بم، هەموویان بۆ ئاسان کردووم!

تۆی[مەعنەوی] خاوەن بەشێک لەعیلم، هەموو ئەو ڕێز و شکۆ و فەخر و شەخسییەت و مەکانەت و پێشخستنەی هەتە، ئەگەر عیلمەکەت لێ دابڕندرێت
چیت ئەمێنێتەوە؟
چیت لەکەس زیاترە؟
عیلمەکەت، چەند نەنگیتی شاردووەتەوە؟

جا حەق و مافی ئەم عیلمە ئەوەیە، کە تەنها بە خوای موتەعالی بفرۆشیت و کڕیارت جەنابی کیبریائی بێت، پێ کڕاویش: سەربەرزی دونیا و دوا ڕۆژ.

هەرکات، پێچەوانەی ئەمەت کرد و بە هەرچی و هەرکێی ترت فرۆشت، بە جۆرێک پوچ و بچوک ئەبیتەوە، هەموان ئاماژەت بۆ بکەن و کەس ئیرەییت پێ نەبات.

وا نەزانیت کە بوویت بە خاوەنی عیلم، ئیتر هەرکات بتەوێت، ئەتوانیت وەک کەسێکی ئاسایی بژیت و چاوانت لەسەر لا بچێت!
نەخێر، ئەم عیلمە یان ئەتباتە (أعلى العليين)، يان (أسفل السافلين).

* ئەم قسانە، بۆ تانه و تەشەر و فەزح و لاقرتێ بە کەس نییە، چونکە حەققەن مەقام مەقامی گاڵتە و تانە نییە، مەقامی ترس و تۆقانە لەعاقیبەت.

ئارامی و هاوسەنگی دەروونی، لەگرنگترین هۆکارەکانی بەردەوامی و سەرکەوتنی زانستویستن.

بۆیە: مەحاڵە بەسەر کار و کاردانەوە و توڕەبوون و کاریگەربوونتدا زاڵ نەبیت و، عیلمت بۆ ڕام ببێت.
زاتەن کە ئەمە ئیشی ڕۆژ و دووان نییە.

بە ڕادەی بێ دەنگیت، لەو بابەتانەی لێی نازانیت - با لەهەموو چواردەورەکەشت زیاتری لێ بزانیت - ڕێز لەقسەکانت ئەگیرێت، لەو بابەتەی بەڕاستی لێی ئەزانیت.

گەنجی عەزیز، با شتێکی تاڵت پێ بڵێم، کە کات و توانایەکی باشت بۆ ئەگێڕێتەوە:

ڕەنگە تۆ کادیر و کارمەندی حیزب و ڕێکخراو و دەزگا و کۆمپانیایەک بیت، زۆریش حەز بکەیت خزمەتی بازنەکەت بکەیت و گەشە بکات و گەورەتر ببێت، توانای ئەوەشت هەبێت…

بەڵام ڕاستی ئەمەیە: هیچ کەس پێی وانییە، پێویستی بە عیلم و فیکر و پێشنیاری تۆ هەبێت، تەنها خۆتی پێ ڕەزا گران ئەکەیت.
عادەتەن ئەوەی تیایاندا پێ ئەگات و جێی خۆی ئەکاتەوە: یان ئەسڵەن توانای تێگەشتن و بیرکردنەوەی نییە، یان بەرژەوەندیخواز و هەلپرستە، لەبازنەی ڕێگپێدراودا بیر ئەکاتەوە و پێشنیار ئەکات، هێڵە گشتییەکان نابەزێنێت.

چەند حیزب و ڕێکخراو و دەزگا و کۆمپانیا هەیە، من تیایدا ڕاوێژکار بم، یەکەم ڕاوێژم: پێشنیاری داخستنی ئەبێت!
ئێ تەبیعی ڕەزاگرانی ئاوا، نەک جێی نابێتەوە، هەر بوونی زەرەرە.

بۆیە زۆر دڵسۆزییەکەت بە گەورە مەزانە و دڵشکاویش مەبە.

* حەزئەکەم زانستییانە قسە بکەم و بڵێم: هەمووی نا. بەڵام نموونە شک نابەم!

دەیان کتێبم هەیە، بە ساڵ دەمیان ناکەمەوە، چونکە سەرقاڵی کار و پڕۆژەی خۆمم.

دۆستی من، ئێمە ئەبێت ئەم بازبازێنە تەرک بدەین، خۆ مناڵ نین و خەریکی گەمان نین!
ئێستا سەرقاڵی کتێبێک و زانستێکیت، تەواو تەنها خەریکی ئەوەیت، بە تۆ چی، کە سەدان کتێبی تری نایابت هەیە؟!

مەسەلەن: ئێستا خەریکی تەفسیری تەبەڕی و بەیزاوی بم، چ کارم بە موغنی و موحەللایە؟!
بۆیە هەوڵ بدە جێگیر بیت، هەرشت و بۆ کاتی خۆی.

عەزیزم، تۆ توانایەکی دیاریکراوی قسەکردن و گوێگرتن و گفتوگۆ و نووسینی بەرزت هەیە، بۆیە نابێت ئەم توانا لەهەموو شتێکدا سەرف بکەیت!

ئەبێت زۆر لات ئاسایی بێت، لەمەجلیسدا کۆڵێک قسەی خوار و پوچ بکرێت، تۆش بەس گوێ بگریت!

ئێمە دوو جار بە بەختین:

- گەشتین بە زەمەنی (AI).

- پێش (AI)، توانیمان و دەرفەتی ئەوەمان هەبوو، خۆمان بسلەمێنین، کە خۆمان خاوەن فیکر و زانست و پلان و پێنووسین.

لەپێشوازی پێشانگای کتێبدا:

لەڕابردوودا بۆچوونم وابوو: کتێبی خراپ، کارەساتە، هەڵەیەک، شەرح و لێکدانەوە و حوکمێکی نادروست، ئوممەتێک بە هەدەردا ئەبات.

بەڵام ئێستا نەخێر، بەڵکو پێم وایە: زەرەری نییە و ئاساییە، چونکە ئەسڵەن ئێمە هەر خوێنەرمان نییە، ئەگەر هەشمان بێت، هێندە ورد ناخوێننەوە، لەسەر وشە وشە بووەستن و هەڵەیەک گومڕایان بکات!
* تەبعەن زۆرینە، ٪٩٠.

ڕوونە کەوا هۆکاری هەرزانکردنی دینار، کورتهێنانی بووجەیە، هۆکاری سەرەکی کورتهێنانیش، سیاسییە زاڵم و جەردەکانن.

بەڵام لەم نێوەندەدا، زۆرێکی تریش لەخوارەوە هاوبەشن.

کاتێک حوکمەت دۆلاری بە (١٣٢) ئەدا، بۆ دزی خۆیان و هاوکاری بازرگانان و گەشتیاران، کەسانێکی زۆر لەچواردەورمان، بۆ چەند بیست هەزارییەک، دەستیان کرد بە دروستکردنی کۆمپانیا و مامەڵە و وەسڵی وەهمی!
بەم جۆرە، بوون بەشێک لەخێرا داڕمانی ئابووری وڵات و کورتهێنان.

ئەوە بە وەسڵی درۆینە و بێ هێنانی کاڵا بۆ ناو وڵات، هەندێک قازانجت کرد، نانی حەرامت بە ماڵ و مناڵتدا، ئەی چۆن وەڵامی خوای گەورە و میللەت ئەدەیتەوە؟ لەکاتێکدا بوویت بە هاوبەشی سەرزلەکان و هۆکاری زوڵمێک، کە دەیان ملیۆن کەس، باجی ئەدەن!

بێگومان کاتێک شەرعی شەریف، فێڵ و دزی و مامەڵەیەک حەرام ئەکات، بە دڵی هەندێک نییە، کە زاهیرەن ماوەیەک لەسوودیانە، بەڵام دواتر بە زیانی سەدان قاتی هەموان ئەشکێتەوە…

حەرامخۆری، نەگبەتییە، نەک زیرەکی.

- دۆلار فڕی.

ڕاستە، ئێمەی چینی ناوەند و هەژاریش، باجی سەرەکی گرانی و قەیران ئەدەین و ژیانمان سەخت ئەبێت.

بەڵام بیرمان بێت:

١. خوای گەورە، دەستبەرداری ڕۆزی بەندەکانی نابێت، بۆ ستەمکاران.
٢. گۆڕانگاری لەدەسەڵاتی سیاسیدا، پێویستییەکی حەتمییە.
٣. چاودێری هەواڵەکان، هیچ ناگۆڕێت و تەنها فشاری دەروونیت زیاد ئەکات.
٤. خەمی شتێک بخۆ، کە لەتوانا و دەسەڵاتتدا بێت.

زۆر هاوکێشەیەکی ئاسانە:
ئەو خێزانەی تاکەکانی تیایدا ئاسوودە نین، خێزان نییە.

ئەو خێزانەی کاتی نانخواردن کۆئەبنەوە و هەموویان لەدونیای بێست فرێنددا ون بوون، بێ ئاگان و ڕماوە.

مرۆڤی تەندروست، لەدۆخی ئاساییدا، ئەبێت زۆرترین سوعبەت و دەمەتەقێ و مەجلیسی، لەگەل خێزانەکەیدا بێت، هەرگیز بێزار نەبێت لەدایک و باوک و خوشک و برا و هاوسەری.
ئەو کەسەی هاوڕێ ئەخاتە جێی ئەندامانی خێزان، هەرگیز بە ئارامی و وەفای باڵا ناگات.

یەعنی چی تۆ لەگەڵ دایک و باوک و خوشک و برا و هاوژینتدا، بێ جەویت و کاتی خەوتنیان دێیتەوە؟!
مانای چییە تۆ هاوسەرگیریت کردووە، بەڵام ئارامی و دڵخۆشیت، لەسەر دەرچوون لەگەڵ هاوڕێکانت وەستاوە؟!

هیچ کەس دژی هاوڕێی باش و پەیوەندی دەرەوەی خێزان نییە.
بەڵام ئەو کەسەی لەناو خێزان و ماڵومناڵی خۆیدا دڵخۆش نییە، هەرگیز دڵخۆش نابێت.

دڵخۆشی و بێتاقەتی، لەدڵدایە، بە سەفەر و سەوزایی و سفرە ناگۆڕێت، ئەمە تەنها جەوگۆڕینە.
ئەو کەسەی دڵخۆشە، خۆشییەکەی لەگەڵ خۆیەتی، لەسویسرا و سجندا یەک شتە، بێتاقەتیش هەروا.

زۆر پوخت: بۆ دڵخۆشی ئەگەڕێیت؟
بگەڕێوە بۆ خێزان و ناخی خۆت، کێشەکەت لەوێوە دەستی پێکردووە.

یەک ڕستەت پێ ئەڵێم، لەسەر هەموو بوار و کایەکانی ژیانت تاقی بکەرەوە، لەهەموویدا بەرهەم و ئەنجام ئەدات: دڵسۆزی بە تەنها، بەس نییە…

یەک ڕستەت پێ ئەڵێم، لەسەر هەموو بوار و کایەکانی ژیانت تاقی بکەرەوە، لەهەموویدا بەرهەم و ئەنجام ئەدات:

دڵسۆزی بە تەنها، بەس نییە…

لەبیست ساڵی ڕابردوودا، ئەهلی ئیسلام بە گشتی، تەنها کاریان لەسەر پێگەیاندنی کادیر بکردایە، ئێستا لەوەزعێکی تردا بووین.

کادیر، وەک: عالیمی عامیل، مودەڕڕیسی موتقین، بانگخوازی حەکیم، فێرخوازی گوێگر، سیاسی ڕاستگۆ و بە مەوقیف، میدیاکاری لێزان و نوێگەر…

ئەگەر ئەمانەت هەبوو، پڕۆژە خۆی دروست ئەبێت و سەرئەگرێت.
ئەگینا مزگەوت و حوجرە و ڕێکخراو و حیزب و میدیا بە تەنێ، وەک بینا و دەزگا، هیچ نییە و هیچی پێ ناکرێت.

چیرۆکی ئێمە لەگەڵ عیلمدا، وابەستەی هیچ مەبەست و ئامانج و دەستکەوت و پۆست و مەقامێک نییە، لەدە ساڵی ڕابردوودا، لانی کەم دە جیلمان تێپەڕاندووە، لەوانەی بە قسە و نووسین دژایەتییان کردووین و ئێمە و خۆیان خستووەتە بەرامبەری یەک!

لەکۆتاییدا چی ڕوویدا؟!
ئێمە بێ دەنگ و بەردەوام بووین، ئەوانیش بێزاربوون و کۆڵیاندا، زۆریان هەر وازیان لەعیلمیش هێنا!

ئەمساڵ پێنج ساڵ تێپەڕ ئەبێت، بەسەر وەرگرتنی ئیجازەمدا، وەڵاهی ڕووم نەهاتووە دوو جار بیخوێنمەوە.

بۆیە هەرکەس ئێمەمانان لەبەرامبەر خۆیدا ئەبینێت و پێی وایە مەترسین بۆ سەر پێگە و گرۆکەی، وەڵاهی زۆر بێ خەم بێت، ئێمە سەرقاڵی هیچ و کەس نین، ئەو عیلمە نەبێت، ئیتر چی بکەین، خوای گەورە خۆشەویستی ئەم نازدارەی خستووەتە دڵمان، بە بێ ئەمە ناژین! ڕۆژانە بەردەوامین، هەتا کفت ئەبین و خەومان لێ ئەکەوێت، ئەوکاتیش بە ئومێدی دووبارە هەستانەوە و دەستپێکردنەوەوە، ئەتوانین بخەوین!

خاترجەم بن.

باشە بەڕاست، ئێمە بەتەماین چ قسەیەک بکەین، جوانتر و باشتر و بەرزتر لەسەڵاوات؟ بۆ ئەوەنە پەلەمانە لەکاتی قسەکردندا، زوو لەکۆڵی بکەینەوە و بچینەوە سەر وشەکانی خۆمان!

سەڵەسەلەم و ساعسلەم چییە!
ئەمە کەی لەحوسنی ئەدەب و ئیمتیسالی ئەمری ئیلاهییە؟!

لەم چەند ساڵەی دواییدا، بازدان و جوڵانێکی زۆر سەیر و گەورە و نامەنتیقی، لەبابەتی کتێب و پێشانگای کتێبدا ڕوویدا، لەزۆری نووسەر و وەرگێڕ و چاپکراو و دەزگای چاپەمەنیدا!

ئەم پرسە، هێندەی لەبابی مۆد و چاولێکەری و سووڕانی گرنگیپێدانی کۆمەڵگادا بوو، نیو هێندە بناغەیەکی فیکری و گەشەی فیعلی کۆمەڵگای نەبوو، بۆیە داڕمانێکی سەیری لەپڕ، بە ئاسایی وەربگرن، چونکە گەشە و هەڵدانیشی وا بوو.

بەڵام ئەمە مانای بەرەو پاشچوونی عیلم و مەعریفە نییە، ئەوە هەروەک خۆیەتی، گەشە و شکستی ڕاستیشی، زۆر خاوە.

لەڕۆژگارێکدا کە زۆرینەی ئەوانەی خۆیان بە عیلمدا هەڵواسیوە، هۆکاری بچوککردنەوەی عیلم و ناشرینکردنی عیلم و ئەهلین، عیلمیان خستووەتە خزمەت خۆیان، نەک لەخزمەتی عیلمدا بن! شتێکی مەحاڵت لێ داوا ناکەین و ئامانجی خەیاڵیش دامەنێ، تەنها بە ئاداب و ئەخلاقی ئەهلی عیلم، بە ئەدەب و سەربەرزی و ئازادی و حەقبێژی و سەرڕاستی، عیلم جوانتر بکە، شیرینی بکە، کارێک بکە ئەوەی لەدەورتە یان دوورە، بە هۆی تۆوە، بە گەورەتر لەپێشتر، عیلم و عولەما ببینێت.

لەشەست ساڵی تەمەنتدا، تەنها ئەمەت کردبێت و بکەیت، زۆرت کردووە.

ئێمەی ئەهلی ئیسلام، بە هەموو گروپ و دەنگ و ڕەنگ و لایەندار و بێ لایەنەوە، ساڵانە لانی کەم چوار مانگ وزەمان بە ڕووداوگەلێکەوە ئەڕوات، کە ئەکرا میدیایەک بە دە قات پڕی بکاتەوە!

لەپێناو هیچ و فشەوانانی کوردایەتیدا، چل هەزار کوفر و سوکایەتی بە موقەددەساتمان کرا، وا وەک پێش دە ساڵی باشوور، لەڕۆژئاواش ئاشبەتاڵ کرا و وەک بڵێیت هیچیش نەبووبێت!
ئەسڵەن ناوی حیکمەتە!
هەڤاڵ موستەشار!

هەرچی خۆفرۆشی و عەمالەت و جاسوسی و نامەردییە، دەسەڵات و بەرەی عەلمانییەت ئەیکات، پیاوی هەرکێن بۆرەپیاوێکی بوێت، بەڵام هەر ئێمە بێگانە و خۆفرۆش و خاکفرۆشین!

ڕەنگە نووسینی (ژیری دەستکرد)، لەنووسینەکەی خۆت جوانتر بێت، بەڵام هەرگیز تامی نووسینەکەی خۆت نادات و کەسایەتی و دونیابینیت ناگەیەنێت.

جاران کە مرۆڤ مرۆڤ بوو، خاوەن کەرامەت بوو، لەسەر قسەیەک، هەڵوێستێک، شەرەفێک، بڕیارێک، مێژوویەک، هۆزێک لەناوچوون و فەوتانیان هەڵئەبژارد!

ئەمڕۆ کە سەرمایەداری لەجێی دین و شەرەف و هەموو پیرۆزییەکە، پێت ئەڵێت: هەموو شتێک قابیلی قەبوڵە، مادام تۆ لەقازانجی ماددیدایت!

دانانی پلان، چەندە بۆ ڕێکخستنی کات و بەرهەمە، زیاتر بۆ ئەو چوستی و وزە نوێیەیە کە بەبەرتدا ئەکات.

ئەگەر تۆ باشترین پلانیشت نەبێت، چەند مانگ و ساڵ نەیگۆڕیت، وردە وردە تیژییەکەی کول ئەبێت و ئەبێتە ڕۆتینی ژیانت، بەرهەمی سەرەتای نامێنێت.